پژوهشكده تحقيقات اسلامى
49
سرداران صدر اسلام (فارسى)
كاردانى و لياقت زيد در امور نظامى و فرماندهى سپاه از سويى و ايثارها و فداكاريهاى او در صحنه هاى رزم و جهاد از سوى ديگر ، سبب شد كه پيامبر اكرم ( ص ) فرماندهى نُه سريه را به او واگذار كند كه آخرين و بزرگترين آنها نبرد « موته » بود كه درهمان نبرد نيز به شهادت رسيد . « 1 » در قدرت فرماندهى او همين بس كه پيامبر اكرم ( ص ) پس از شهادت زيد در اين باره فرمود : « به خدا سوگند ! زيد شايسته فرماندهى و از محبوبترين مردم نزد من بود » « 2 » اكنون سه مورد از نُه سريّهاى كه زيدبن حارثه در آنها نقش فرماندهى را بر عهده داشته است يادآور مى شويم : الف . سريّه قَرَده نخستين سريهاى كه زيد درآن به فرماندهى ، نصب شد همين سريه است رسول خدا ( ص ) او را براى جلوگيرى از كاروان قريش فرستاد . « صفوان بن اميّه » و چند تن از سران قريش ، همراه اين كاروان بودند و كالاى مهمّى همراه داشتند و راهنماى ايشان « فرات بن حيّان عجلى » بود كه كاروان را از راه عراق و ناحيهء ذات عرق بسوى شام مى برد . زيد با صد نفر سوار تا « قَرَده » كه در سرزمين « نجد » واقع است پيش تاخت و بر كاروان دست يافت ، امّا مردان كاروان گريختند و تنها فراتبن حيّان اسير شد و پس از مسلمانان شدن آزاد گشت . رسول خدا خمس غنيمت راكه بيست هزار درهم بود برداشت و باقيمانده را بين مردان سريه ، تقسيم كرد . « 3 »
--> ( 1 ) . اصابه ، ج 1 ، ص 564 ؛ تاريخ پيامبر اسلام ، آيتى ، ص 498 . ( 2 ) . اصابه ، ج 1 ، ص 564 . ( 3 ) . تاريخ پيامبر اسلام ، آيتى ، ص 279 ؛ به نقل از طبقاتالكبرى ، ج 2 ، ص 36 ؛ امتاع الاسماع ، ص 112 .